Wanneer iemand niet meer in staat is om zelf beslissingen te nemen of zijn goederen te beheren, heeft hij recht op buitengerechtelijke of gerechtelijke bescherming.
Voor wie?
Voor meerderjarigen die:
- Wegens hun gezondheidstoestand, geheel of gedeeltelijk, tijdelijk of definitief, niet in staat zijn om zelf hun persoonlijke rechten te behartigen of hun goederen te beheren. Het gaat dan onder andere om comapatiënten, dementerenden, personen met verstandelijke beperking of psychiatrische patiënten.
- Hun inkomsten verspillen aan nutteloze uitgaven (zoals bv.: door een geestesstoornis)
Buitengerechtelijke bescherming (bv. zorgvolmacht)
Dit is een maatregel zonder tussenkomst van de rechter en geldt zowel voor het beheer van goederen als het beheer van persoonlijke rechten.
Je kan deze bescherming krijgen door een volmacht (lastgeving) te geven aan iemand in de omgeving die je vertrouwt om bepaalde handelingen in jouw plaats te stellen. De lastgeving moet gegeven worden wanneer je nog bekwaam bent om alles zelf te doen. Je beslist zelf wanneer de volmacht van kracht gaat en je kunt hem ook altijd stopzetten.
De lastgeving kan door de persoon zelf opgemaakt worden.
De betrokken partijen zijn dan:
- De lastgever (degene die ondersteuning nodig heeft)
- Lasthebber (diegene die in de plaats optreedt)
De volmacht kan opgesteld worden met behulp van een notaris. Deze zal ervoor zorgen dat alles erin staat wat de lastgever zelf wil. Hij zorgt er ook voor dat alles wat erin staat in het belang is van de lastgever. Sinds 1 maart 2019 is de buitengerechtelijke bescherming van toepassing voor zowel het beheer van persoonlijke rechten als voor beheer van goederen.
Belangrijk: registratie van lastgevingsovereenkomsten – via griffie van het vredegerecht of via de notaris. Als dat niet gebeurd, stopt de lastgeving vanaf het ogenblik dat je niet meer in staat bent jouw eigen belangen te behartigen.
Gerechtelijke bescherming
Voor het opleggen van een bewind is de tussenkomst van de rechter nodig. De vrederechter zal een (of meerdere) bewindvoerders aanstellen die de beschermde persoon zal bijstaan of vertegenwoordigen.
De vrederechter zorgt voor een bescherming op maat van de persoon. Hij zal hierbij ook rekening houden met wat de beschermde persoon zelf nog kan. Hij bepaalt ook of de bescherming enkel nodig is voor de persoon, de goederen of allebei. Verder bepaalt de rechter of er enkel bijstand of ook vertegenwoordiging nodig is van de beschermde persoon.
Bijstand: beschermde persoon handelt zelf, maar niet zelfstandig, de bewindvoerder moet akkoord gaan.
Vertegenwoordiging: bewindvoerder treedt op in de plaats van beschermde persoon. De bewindvoerder moet de beschermde persoon hierbij wel betrekken en inlichten.
Naast het aanduiden van een bewindvoerder, kan de rechter ook een vertrouwenspersoon aanstellen. Die speelt een belangrijke rol tussen de beschermde persoon en zijn bewindvoerder. Gerechtelijke bescherming kan worden aangevraagd door de persoon zelf, de familie of een andere belanghebbende (maatschappelijk werker …) of door de procureur des konings op justitie.belgium.be
