Dieetadvies na een Roux-en-Y / Mini gastric bypass

Wat is een gastric bypass?

De werking van een gastric bypass bestaat enerzijds uit restrictie, anderzijds uit  malabsorptie. 

Tijdens de operatie creëert de chirurg met behulp van nietjes een nieuw klein beursmaagje waardoor het verzadigingsgevoel snel optreedt (= restrictie). Hierdoor wordt de hoeveelheid voedsel die je tijdens een maaltijd kan eten, sterk beperkt, zonder dat je een hongergevoel ontwikkelt.

Daarnaast wordt door de gecreëerde darmconstructie, de restmaag, twaalfvingerige darm en een deel van de dunne darm omzeild of "gebypassed" (= malabsorptie). Hierdoor komt het voedsel vanuit de slokdarm direct in de dunne darm terecht, wat een verminderde calorieopname van vetten en eiwitten geeft. De calorieopname via suikers gebeurt echter nog wel. Suikers komen “onvoorbereid” in de dunne darm terecht, en worden moeilijker verdragen. Dit kan een onbehaaglijk gevoel geven (dumping) en vraagt een aanpassing van je eetgedrag. Suikers zijn absoluut verboden na een gastric bypass!

De maag is na een gastric bypass heel klein. Doordat er hechtingen zijn aangebracht, blijft er gedurende een 6-tal weken een soort 'stiknaadje' fungeren als een bandje waardoor de inhoud van het nieuwe beursmaagje nog kleiner lijkt en de doorgang in het begin niet meteen goed verloopt. Daarom is het belangrijk de eerste weken na de operatie vloeibaar en gemixt voedsel te eten. Zodra de zwelling rondom de naad vermindert, verloopt de passage terug vlotter en zal je makkelijker kunnen eten.

Levenslange richtlijnen na een gastric bypass

• Controleer de voedingswaarde van alle producten die je koopt!
  • Dranken mogen geen suiker bevatten (koolhydraten waarvan 
    suikers mag nooit boven de 0% of 0gr/100gr zijn). 
  • Vaste voeding: koolhydraten waarvan suikers mag nooit boven de 
    5% of 5gr/100gr zijn.
• Beperk koolhydraten tot max 1 á 2 keer per dag: eet eerst de eiwitten, ook 
  wel proteïnen genoemd (vlees, vis, kaas, eieren) en de groenten. Heb je dan 
  nog steeds honger, dan mag je wat koolhydraten (aardappelen, rijst, pasta, 
  brood, enzovoort) eten.
• Je mag alle verse fruitsoorten eten. Maximaal 2 stukken fruit per dag (+/- 125g per stuk). Bij druiven, aardbeien, bessen, enzovoort, mag je een kleine handpalm vol als 1 stuk fruit zien. Conserven (zonder suiker of siroop) zijn ook toegestaan. Fruitsap (ook vers geperst), confituur, fruitmoes, compote en smoothies zijn verboden aangezien deze van nature grote hoeveelheden suiker bevatten. Dit laatste geldt ook voor gedroogd of gekonfijt fruit zoals rozijnen, dadels, enzovoort.
• Eet dagelijks een portie volle yoghurt. Dit is goed voor de darmflora en zorgt ervoor dat je voldoende eiwitten binnen krijgt.
• Beperk alcohol tot maximum 1 eenheid per dag. Overmatig alcohol drinken 
  na een bariatrische ingreep kan ernstige schade aan de lever veroorzaken.
• Drink nooit gewone frisdrank! Je mag light en zero frisdranken drinken.  Pas echter op, want sommige van deze dranken bevatten toch suiker (koolhydraten waarvan suikers mag nooit boven de 0% of 0gr/100gr zijn!). 
• Producten met zoetstoffen (aspartaam) en/of natuurlijke suikers (stevia, 
  tagatesse, tagatose) mag je wel gebruiken.
• Pas op met ‘light’ of zogenaamde vetvrije voeding. Dit bevat vaak minder vet maar wel toegevoegde suikers.
• Mocht je een tekort aan suiker gewaarworden (zweten, beven), eet dan een 
  banaan of een yoghurtje. Eet nooit iets met suiker omdat dit de klachten kan verergeren.

Eetgedrag

• Eet 3 hoofdmaaltijden per dag en maximum 2 gezonde tussendoortjes (bijvoorbeeld yoghurt of een stuk fruit). Een tussendoortje (maximum 2) is 
  dus toegestaan maar niet verplicht. Als je geen honger hebt, mag je dit gewoon overslaan.
• Bewaak je porties. Zorg ervoor dat ze op lange termijn niet gaan groeien. Schep kleine hoeveelheden op en eet van een dessertbordje, zo voorkom je 
  dat de porties te groot zijn en je ongewild te veel gaat eten.
• Eet altijd aan tafel en zit steeds goed rechtop.
• Eet rustig en kauw goed. Neem voldoende tijd om te eten. 
• Stop met eten na het eerste gevoel van volheid. Door telkens iets te veel te 
  eten gaat je lichaam hieraan wennen en blijft het iedere dag om meer vragen. 
• Drink langzaam en met kleine slokjes. De eerste maanden na de operatie mag je niet drinken tijdens de maaltijd. 
• Misselijkheid en braken zijn de eerste maanden na een gastric bypass vooral 
  te wijten aan:
  • te vlug eten, schrokken, lucht happen
  • drinken tijdens het eten
  • niet goed kauwen
  • meer eten dan het maagvolume toelaat

Aanpassing voeding

Na de operatie moet je jouw voeding aanpassen. Je doorloopt over een periode van een aantal weken verschillende fasen. Deze fasen bestaan uit: vloeibare voeding, gemixte voeding en uiteindelijk vaste voeding. Je maaltijden zijn veel kleiner dan normaal en het voedsel moet vooral de eerste weken een zachte structuur hebben. In elke fase is het belangrijk om voldoende water te drinken. Daarnaast moet je na de operatie een eiwitrijk dieet volgen. Daarbij is het van belang dat je minimaal 60-90 gram eiwit per dag eet.

Suikers daarentegen moet je mijden. Door de constructie van een gastric bypass 
komen suikers snel in de dunne darm terecht en kan het ‘dumping syndroom’ ontstaan. Symptomen hiervan zijn:

• misselijkheid
• krampen
• diarree
• futloosheid
• zweten
• versneld hartritme

Daarom is het van groot belang om suikers te mijden. Controleer de voedingswaarde van alle producten die je koopt!

• Dranken mogen geen suiker bevatten (koolhydraten waarvan suikers mag nooit boven de 0% of 0gr/100gr zijn). Uitzondering op deze regel is melk vanwege de vele proteïnen. Melk mag nooit boven de 5% of 5gr/100gr zijn.
• Vaste voeding: koolhydraten waarvan suikers mag nooit boven de 5% of 5gr/100gr zijn).

Een deel van de patiënten heeft na een gastric bypass geen last van dumping. Voor deze groep geldt echter ook dat zij suikers moeten mijden om gewichtstoename, leververvetting en insuline-ongevoeligheid te voorkomen.

Fase 1: Vloeibare voeding gedurende 7 dagen (week 1)

• Volle melkproducten:
  • volle yoghurt, pap of pudding zonder suiker
  • volle platte kaas (kwark) zonder suiker
  • Je mag melk gebruiken om mee te koken, bakken of om een scheutje in de koffie te doen. Drink het echter niet als drank aangezien melk veel suiker bevat. 
• Gemixte soep (groenten gekookt in bouillon en met een mixer glad gepureerd) 
• Bouillon 
• Groentepuree aangelengd met bouillon
• Komt je niet aan 60-90g eiwitten per dag, vul dan eventueel aan met Diasip® (suikervrije drinkvoeding van Nutricia).

Opmerking:

• Ongesuikerde dranken mag je onbeperkt drinken: thee, koffie, mineraalwater, bouillon en groentesap (Pas op, tomatensap en wortelsap worden vaak gesuikerd of aangelengd met vruchtensap. Controleer dus altijd eerst de verpakking).
• In het begin moet je traag drinken: één glas leegdrinken duurt ongeveer 30 
  minuten.
• Drink geen gesuikerde dranken (ook geen vruchtensappen of vers geperste 
  sappen).
• Drink geen bruisende dranken gedurende de eerste maanden na de operatie. Bruisende dranken die je even laat staan totdat de prik eraf is, mag je wel drinken.
• Let goed op dat je gedurende de dag minimaal 1,5-2 liter vocht drinkt. Dit om obstipatie en nierstenen te vermijden.

Fase 2: Glad gepureerde voeding (week 2, 3 en 4 na de operatie)

• Introduceer geleidelijk aan zacht fruit, eerst nog gepureerd (max. 2 stuks/dag)
• Aardappelpuree met gepureerde groenten en een stukje gestoomde of gekookte vis, omelet of roerei. Als je dit goed verdraagt, kan je gemalen vlees toevoegen. 
• Begin aan het einde van week 1 (vloeibare fase) voorzichtig met beschuitjes 
  met zacht smeerbaar, suikervrij beleg. Let op: confituur bevat vaak veel suiker en is daarom niet toegestaan.

Dagschema zachte voeding zonder suiker (week 2, 3 en 4 na de operatie)

Fase 3: Vaste eiwitrijke voeding (week 5 na de operatie en verder)

Water en energievrije dranken

• Controleer de voedingswaarde van alle producten die je koopt! Dranken mogen geen suiker bevatten (koolhydraten waarvan suikers mag 
  nooit boven de 0% of 0gr/100gr zijn).

OPGELET: vruchtensappen, smoothies en frisdranken zijn absoluut niet toegestaan. Ze bevatten zeer veel suiker, wat nadelige gevolgen kan hebben voor je gewichtsverlies. Daarnaast kunnen deze dranken dumping veroorzaken.

Opmerking:

• Gedurende de eerste maanden mag je een half uur vóór de maaltijd, tijdens de maaltijd en het eerste half uur na de maaltijd NIET drinken. 
• Drink langzaam. Drink de eerste maanden bij voorkeur geen bruisende dranken. Ze veroorzaken een opgeblazen gevoel in de maag en nemen je 
  hongergevoel weg. Daardoor krijg je de eerste weken na de operatie te weinig voedingsstoffen binnen.
• Als je bruisende dranken 15 minuten laat staan totdat de prik eraf is, mag je ze wel drinken.
• Let goed op dat je gedurende de dag minimaal 1,5-2 liter vocht drinkt.
• Je mag melk gebruiken om mee te koken, bakken of om een scheutje in de 
  koffie te doen. Drink het echter niet als drank aangezien melk veel suiker 
  bevat. Daarnaast kunnen patiënten na een gastric bypass makkelijker een 
  lactose-intolerantie ontwikkelen waardoor diarree en buikkrampen kunnen ontstaan. 

Groenten en fruit

Groenten en fruit leveren vezels, vocht, vitamines en mineralen. Ze worden opgesplitst in 2 aparte groepen omdat ze elkaar niet kunnen vervangen. Probeer dagelijks een ruime portie groenten en 1 tot 2 stukken fruit te eten.

Aan te raden voedingsmiddelen na gastric bypass:

• Groenten:
  • Zachte groenten zoals gestoofde andijvie, witloof, prei, spinazie, 
    asperges, bloemkool, tomaten, wortelen, enzovoort.
  • Zodra je zachte groenten goed kunt verdragen mag je beginnen met harde groeten of rauwkost. 
• Fruit:
  • Zacht vers fruit zoals abrikozen, mandarijnen, pruimen, perziken, enzovoort.

Opmerking:

• Maximaal 2 stukken fruit per dag (1 stuk is +/- 125g). In het geval van druiven, aardbeien, bessen, enzovoort, mag je een kleine handpalm vol als 1 stuk fruit zien. 
• Conserven (zonder suiker of siroop) zijn toegestaan.
• Fruitsap (ook vers geperst), confituur, fruitmoes, compote en smoothies zijn verboden aangezien deze van nature grote hoeveelheden suiker bevatten. Dit geldt ook voor gedroogd of gekonfijt fruit zoals rozijnen, dadels, enzovoort.

Melkproducten, vlees, vis, eieren en vervangproducten (proteïnen of eiwitten)

• Melkproducten: 
  • Eet dagelijks een portie volle yoghurt. Dit is goed voor de darmflora en zorgt ervoor dat je voldoende eiwitten binnenkrijgt. Begin bijvoorbeeld de ochtend met volle yoghurt en vers gesneden fruit als ontbijt in plaats van boterhammen. Zo voorkom je dat je teveel koolhydraten eet.
  • Kaas: de meeste kaassoorten worden goed verdragen, vooral 
    smeerkaas, witte kaas (kwark) en sneetjes gesmolten kaas. 
  • Probeer echter melk als drank te vermijden. Melk bevat veel suikers. Door regelmatig een glas melk te drinken krijg je te veel suikers binnen.
• Eieren:
  • Eieren mag je regelmatig eten in alle vormen (gekookte eieren kan je de eerste weken eventueel pletten). Vooral het eiwit van het ei kan weinig kwaad na een bypass en mag je daarom dagelijks eten.
• Vlees 
  • Je mag dagelijks vlees eten. Wit vlees (zoals kippenvlees) is gezonder dan rood vlees.
  • De eerste weken na de operatie kan vlees een probleem zijn. Vooral gebakken, gebraden en gestoofd vlees (draderig) is de eerste maanden moeilijk te verteren. Makkelijker te verdragen is gevogelte, filet americain en gehakt. (Pas op, in filet americain kan veel ketchup zitten wat erg suikerrijk is! Check dus altijd de verpakking)
• Vis:
  • Vis is gezond en wordt doorgaans beter verdragen dan vlees. Probeer minimaal 2x per week vis te eten, bij voorkeur vette vis zoals haring, paling, zalm, makreel, sardienen en sprot.

Opmerking:

• Eet je geen vlees of vis? Dan kan je deze vervangen door Quorn, tofu en seitan. Maar ook peulvruchten, noten, zaden en pitten zijn goede keuzes. Beperk noten en pitten tot ‘een gesloten handjevol’ wegens de hoge energie-inhoud. 
• Let op met vleesvervangers zoals gepaneerde groetenburgers, vegetarische worsten, enzovoort. Deze zijn meestal rijk aan vet en suiker en zijn dus geen goede keuze binnen een gezonde voeding.

Graanproducten en aardappelen (koolhydraten)

Graanproducten en aardappelen leveren koolhydraten, vezels, vitamines en mineralen.

• Brood: Probeer brood te kopen bij een echte warme bakker of in een natuurwinkel; industrieel brood (uit de supermarkt) bevat vaak toegevoegde suikers.
• Rijst, pasta en deegwaren.
  • Bij voorkeur bruin.
• Aardappelen
  • Bij voorkeur gekookt of gestoomd.

Opmerking:

• Koolhydraten zijn uiteindelijk ook een vorm van suikers. Probeer daarom koolhydraten te beperken. Eet niet de hele dag door boterhammen maar probeer deze af en toe te vervangen door groenten en eiwitten. Het volledig bannen van koolhydraten is echter ook niet goed. Ten eerste omdat men dan belangrijke vezels, vitaminen en mineralen mist maar ook omdat het volledig mijden van koolhydraten kan lijden tot een aanzienlijke ´koolhydraathonger´. Hierdoor gaan mensen dan juist weer vaak naar energierijke voeding grijpen. Dus beperken tot 1, maximaal 2x per dag, maar niet mijden!
• Eet gedurende de warme hoofdmaaltijd eerst de eiwitten en de groenten. Heb je dan nog steeds honger, dan mag je wat koolhydraten (aardappelen, 
  rijst, pasta, brood, enzovoort.) eten. 
• Probeer na de operatie vanaf week 4 op te bouwen door eerst geroosterd 
  brood te eten (fase 3) en nadien over te schakelen naar gewoon brood.

Smeer- en bereidingsvet

Voor vetten is een aparte groep voorzien omwille van de essentiële vetzuren en de in vet oplosbare vitamines. Deze essentiële vetzuren komen voor in vette vis, noten en vette vruchten zoals avocado en olijven, maar ook in olie (olijf-, mais-, soja-, koolzaad-, noten-, lijnzaad, arachide-), rijk aan onverzadigde vetzuren. Per dag zijn zeker 2 eetlepels olie onmisbaar voor de gunstige vetzuursamenstelling. Dit voorkomt ook obstipatie na een gastric bypass.

Gebruik bij voorkeur:

• smeerstof: minarines van plantaardige oorsprong
• bereidingsvet: olie, minimaal 2 eetlepels per dag

Restgroep

In de restgroep kan je alle voedingsmiddelen plaatsen die strikt genomen niet nodig zijn in een evenwichtige voeding zoals zoetigheden, snoep, alcoholische dranken, frisdrank.

• Suikers na een gastric bypass moeten absoluut vermeden worden.
  • Controleer de voedingswaarde van alle producten die je koopt!
    • Vloeibare zaken mogen geen suiker bevatten (koolhydraten waarvan suikers mag nooit boven de 0% of 0gr/100gr zijn). Uitzondering op deze regel is melk vanwege de vele proteïnen. Melk mag nooit boven de 5% of 5gr/100gr zijn.
    • Vaste voeding: koolhydraten waarvan suikers mag nooit boven de 5% of 5gr/100gr zijn).
  • Suikerrijke voedingsmiddelen veroorzaken: 
    • Een verstoorde gewichtsafname met op lange termijn een gewichtstoename.
    • Dumpingsyndroom.
    • Leververvetting (steatose).
    • Een afname van de insulinegevoeligheid.

Suikers zijn dus verboden! 

Alternatieven voor suiker: 

• Kunstmatige zoetstoffen 
  • Aspartaam is een kunstmatige zoetstof. Het is ongeveer 200 keer zo sterk of zoet als gewone suiker. Daarnaast heeft het een lage energetische waarde.
• Natuurlijke zoetstoffen
  • Stevia is een natuurlijke zoete plant die geen energie bevat. Het is 
    verkrijgbaar in vloeibare, vaste en poedervorm. Het heeft nauwelijks invloed op de suikerspiegel en bevat nauwelijks energie. 
  • Tagatose is een natuurlijke suiker die uit lactose (= melksuiker) verkregen wordt. Het bevat de helft minder energie dan gewone suiker en het heeft nauwelijks invloed op de suikerspiegel.

Opmerking:

• Toch blijft het belangrijk ook deze alternatieven voor suiker te beperken! Zo 
  vermijd je een zoetverslaving. Het overmatig eten van suikervervangers kan 
  leiden tot een hunkering naar en eten van suikerrijke producten.
• Honing, vruchtensuiker, stroop en siropen zijn geen suikervervangers! Het 
  gaat hier om zeer energierijke suikers die absoluut vermeden moeten worden.
• Denk niet te snel omdat een product geen suikers bevat dat het gezond is. De hele dag snacken op suikervrije koekjes bijvoorbeeld lijdt tot een veel te grote inname van koolhydraten, veroorzaakt een hongergevoel en zorgt voor een overbodige inname van calorieën.
• Probeer ook niet te veel producten te gebruiken als suikervrije choco of confituur. Vaak zitten hier geen toegevoegde suikers in maar wel veel eigen 
  suikers en bovendien nemen ze de plaats in van noodzakelijke voedingsstoffen zoals proteïnen.

Zout:
Doe rijkelijk zout op je eten. Zeker na een gastric bypass is het belangrijk dat  je 2x per dag rijkelijk zout op je maaltijd doet. Te weinig drinken in combinatie met een beperkte zoutinname kan leiden tot een te lage bloeddruk.

Alcohol: beperk alcohol tot maximum 1 eenheid per dag. 
Opmerking:

• Dagen dat je geen alcohol drinkt mogen uiteraard niet ingehaald worden op een andere dag. Het maximum blijft één per dag. 
• Alcoholhoudende dranken zijn vaak suikerrijk. Probeer zware bieren, likeuren en cocktails gemixt met frisdrank te mijden. Als je een cocktail maakt zoals een gin & tonic probeer dan zero frisdranken te gebruiken.
• Na een bariatrische ingreep kunnen bij patiënten sneller hogere alcoholspiegels in het bloed (en daarmee een intoxicatie (=vergiftiging)) ontstaan dan bij niet-geopereerde mensen.

Light, zero, vetvrije voeding of voeding zonder toegevoegde suikers

Bij dit soort termen denken we vaak automatisch dat het om gezonde voeding gaat. Helaas bevatten light of vetvrije voeding weinig vet maar relatief veel suikers. Daarnaast betekent zero of de term "geen toegevoegde suikers" niet dat het om suikervrije voeding gaat. Lees daarom altijd de achterkant van de verpakking en kijk naar de voedingswaarde. Alleen daar staat de juiste informatie.

Opmerking:

• Ook suikervrije producten zijn niet altijd gezond. De hele dag snacken op  suikervrije koekjes bijvoorbeeld leidt tot een veel te grote inname van  koolhydraten, veroorzaakt een hongergevoel en zorgt voor een overbodige 
  inname van calorieën.

Lichaamsbeweging

De eerste maand na de operatie wacht je best met sporten. Nadien is sport uiterst belangrijk. Probeer minstens 60 minuten per dag te bewegen. Ga 2 tot 3 keer per week gedurende minimaal 45 minuten intensief sporten.

Wanneer je beweegt, zal je meer energie verbruiken. Breng dus wat extra beweging in je dagelijks leven. Je lichaamsconditie zal er wel bij varen en er zal een betere gewichtsdaling zijn.