Vallen

Wist je dit? 

• Eén op drie thuiswonende senioren valt minstens 1 keer per jaar. Bij 80-plussers is dit zelfs één op twee.
• Bij 75-plussers is een val met letsel de belangrijkste doodsoorzaak.
• Vallen tast het zelfvertrouwen aan en kan leiden tot sociaal isolement en verlies van zelfstandigheid.
• Veel mensen die geen lichamelijk letsel opliepen, hebben na een val wel vaak valangst. Ze zijn bang om terug te vallen en daarom vermijden ze het om veel te bewegen.
• Naargelang mensen ouder worden, vermindert hun mobiliteit en spierkracht. Daardoor stijgt de kans op vallen. 

Onderneem zelf iets om vallen te voorkomen! Het revalidatieteam en onze valexperten kunnen jou daarbij helpen.

Zorg voor je gezondheid 

• Praat met je arts over je eventuele problemen met je gezondheid. Wees eerlijk, verzwijg niets. 
  Alleen zo kan je arts je op de juiste manier helpen. 

Laat regelmatig je bloeddruk controleren 

• Een verlaagde bloeddruk zorgt voor duizeligheid bij het rechtkomen. Let op wanneer je uit bed komt of opstaat vanuit een stoel, wanneer je je bukt, …
• Neem voldoende lichaamsbeweging. 
  Doe op regelmatige tijdstippen eenvoudige oefeningen, zoals bijvoorbeeld: wanneer je neerzit met je enkels of polsen draaien, je handen dichtknijpen, diep in en uitademen, met je hoofd draaien, …
• Maak er een gewoonte van om het hoofdeinde van je bed wat hoger te plaatsen. Vermijd langdurig platliggen.
• Sta steeds traag op vanuit een zetel of stoel.
• Vermijd bruuske bewegingen. Let op wanneer je draait of van richting verandert.
• Vermijd een (te) warme omgeving
   

Draag zorg voor je ogen

• Mensen die minder goed zien, hebben een groter risico op vallen. Laat daarom jaarlijks je zicht nakijken. 
• Laat ook de druk in je ogen meten. Laat je bril aanpassen indien nodig.
• Wanneer je een bril draagt, poets dan regelmatig je brilglazen!
• Heb je een multi-focale bril (dubbelzichtbril)?
  Let dan op bij het nemen van op- en afstapjes. 
  Kijk door het bovenste gedeelte van je bril of zet je bril even af.
   

Besteed aandacht aan incontinentie

incontinentie = ongewenst urineverlies

• Wanneer je dringend moet plassen, en je haast hebt om naar het toilet te gaan, dan verhoogt de kans om te vallen. 
  Draag incontinentiemateriaal indien nodig.
• Praat erover met je zorgverlener. Je hoeft je niet te schamen; je bent niet de enige met dit probleem.
• Je kan een oefenprogramma onder begeleiding van een kinesitherapeut volgen, om je bekkenbodemspieren te versterken.
• Drink gedurende de dag voldoende water (1,5 liter) maar beperk drinken na 16 uur. en vermijd cafeïne.
• Gebruik een toiletstoel naast je bed.
   

Heb je pijn?

Pijnklachten verhogen het valrisico.

• Pijn kan een invloed hebben op
  -    je zelfredzaamheid in het aanpakken van je valproblemen
  -    je vertrouwen in je evenwicht.
• Zoek steeds de oorzaak van de pijn.
• Heb je pijn aan je voeten? 
  Laat ze regelmatig nakijken en behandelen (bijvoorbeeld bij een podoloog of pedicure). Doe voet- en enkeloefeningen. 
   

Let op met medicatie 

Het risico op vallen stijgt wanneer je meer dan 4 geneesmiddelen per dag inneemt.

• Let op met:
  -    slaap- en  kalmeermiddelen
  -    middelen voor hart- en vaatziekten 
  -    antidepressiva
  -    sterke pijnstillers
  -    sommige antibiotica 
  -    sommige anti-epileptica.
  Deze middelen kunnen je reactievermogen beïnvloeden, sufheid en problemen met concentratie en coördinatie veroorzaken. Ze kunnen je bloeddruk verlagen en ervoor zorgen dat je duizelig bent.
• Let steeds op de correcte toediening en inname van je medicatie.
• Overleg altijd eerst met je arts vooraleer je medicatie neemt en informeer hem of haar wanneer je ongewenste effecten ervaart (zoals duizeligheid en sufheid). 
  Vraag ook steeds advies aan je arts wanneer je medicatie wilt afbouwen, doe dit nooit zonder medische begeleiding. 
   

Beweeg voldoende 

• De belangrijkste risicofactoren voor een val zijn verminderd evenwicht, minder spierkracht en/of verminderde mobiliteit.
• De beste manier om valpartijen te voorkomen, is lichaamsbeweging.
• Iedere beweging telt!
  Iedere (bijkomende) beweging, hoe klein ook, is te verkiezen is boven niet actief zijn.
• Vermijd lang stilzitten.
• Door meer te bewegen:
  -    versterken je spieren
  -    blijven je gewrichten soepel en verlaagt het risico op blessures
  -    verlaag je het risico op hart- en vaatziekten
  -    verlaag je de kans op osteoporose
  -    verminderen rug- en gewrichtsklachten
  -    blijf je langer onafhankelijk
  -    verhoogt je zelfvertrouwen
  -    ontmoet je mensen
   

Maak je omgeving veilig om in te wonen 

• Zorg voor een veilige ondergrond: 
  -    verwijder tapijten zoveel mogelijk
  -    plaats anti-slip onder de matten die blijven liggen (bv aan de voor- en achterdeur)
  -    loop niet op een natte vloer
  -    maak kabels vast aan een muur
  -    ruim rommel onmiddellijk op
  -    maak voldoende bewegingsruimte vrij.
• Zorg voor voldoende verlichting; ook ’s nachts.
• Vermijd trappen indien mogelijk. Wanneer je toch trappen moet doen: 
  -    Zorg dat er een leuning is waaraan je je kan vasthouden. 
  -    Wanneer je een traploper hebt, zorg er dan voor dat die goed vast ligt.
• Douchen is veiliger dan een bad nemen. Plaats een zitje, een antislipmat en een handgreep.
• Plaats een handgreep naast het toilet of gebruik een toiletverhoger.
• Wanneer je uit bed komt: 
  -    Doe dit niet te bruusk, blijf even op de rand van het bed zitten.
  -    Steek het licht aan indien nodig.
  -    Beperk de wandelafstand ’s nachts (maak eventueel gebruik van een toiletstoel naast je bed).
• Wanneer stappen voor jou minder veilig wordt, gebruik dan een gepaste loophulpmiddel op de juiste manier
  (bijvoorbeeld een wandelstok, krukken, een looprek of een rollator).
• Zorg voor aangepast meubilair waarmee je makkelijk kan rechtkomen uit een zittende houding (bijvoorbeeld een (relax-)zetel met sta-op functie).
• Draag een Personen Alarm Systeem (PAS). 
  Dit kan je aanvragen via je mutualiteit.
• Let op voor ‘risicogedrag’:
  -    Loop niet overhaast.
  -    Gebruik je loophulp. 
  -    Sta niet op een onveilig opstapje of stoel.
  -    Doe enkel wat je aan kan.
   

Draag veilige schoenen

• Stevige schoenen of orthopedische schoenen bieden meer steun en comfort tijdens het stappen.
• Draag bij voorkeur platte, gesloten schoenen die voldoende steun geven aan de enkels.
• Voor bepaalde voetproblemen verwijzen we je graag door naar een podoloog of voetspecialist.
   

Blijf valangst de baas 

Mensen met valangst hebben meer kans om te vallen.
Meer dan de helft van de ouderen die al eens gevallen zijn, heeft valangst. Zelfs bij ouderen die nog nooit gevallen zijn, heeft 30 tot 50% angst om te vallen.

Valangst kan variëren van een ‘gezonde’ bekommernis over het vermijden van een risico in de omgeving (bv. een bevroren, gladde ondergrond), tot een ‘verlammende’ bekommernis die ertoe kan leiden dat je bepaalde activiteiten die je eigenlijk nog perfect kan uitvoeren, niet meer doet.  

Draai de negatieve spiraal om door voldoende te bewegen. Vraag eventueel advies aan een kinesitherapeut om je te helpen om op een veilige manier terug meer te bewegen.
 

Wat als je toch gevallen bent ? 

• STAP 0: Bekom eerst even 
• STAP 1: Rol je om zodat je op je zij ligt.
• STAP 2: Trek je knieën op, zodat je op handen en knieën komt te zitten.
• STAP 3: Kruip naar een stoel of ander stabiel voorwerp waarop je kan steunen.
• STAP 4: Steun met je handen op de stoel en probeer één knie te buigen. Steun op dit gebogen been en op je beide armen.
• STAP 5: Duw je op tot wanneer je rechtop staat.

Algemene tips en adviezen 

• De juiste voedingsstoffen innemen, is belangrijk om je botten en spieren stevig te houden (of te maken) en zo je valrisico te verlagen. Calcium, vitamine D en eiwitten zijn belangrijk.
  Eet en drink daarom voldoende melkproducten, vette vis (zoals zalm), groenten (bladgroenten zoals boerenkool, broccoli, rapen, peulvruchten), fruit (gedroogd fruit, vijgen, noten, zaden).
• Beperk de inname van alcohol en cafeïne.
• Rook niet want roken verhoogt het risico op broze botten.

Richt je voor extra advies tot de ergo-therapeute, kinesiste of verpleegkundige van het geriatrisch support team. Je bereikt hen via de verpleegkundigen van de afdeling waar je ligt of rechtstreeks op telefoonnummer 052 25 27 85.