Wat is de ziekte van Crohn?
De ziekte is vernoemd naar de arts die ze voor eerst beschreef in 1932. Het is een chronische ontstekingsziekte van het maag-darmkanaal. De ziekte kan alle delen van het spijsverteringsstelsel aantasten ‘van mond tot kont’. Meestal is de ziekte gelokaliseerd in het laatste stukje van de dunne darm (terminaal ileum) en/of de dikke darm (colon).
De ontsteking kan leiden tot zweren (ulcera) en darmbloedingen.De ziekte van Crohn komt steeds vaker voor. Vooral in westerse landen is er in de voorbije jaren een duidelijke toename.
In België lijden 15.000 mensen aan de ziekte. Elk jaar komen er 500 nieuwe patiënten bij. De ziekte manifesteert zich doorgaans voor het eerst op een leeftijd tussen 15 en 30 jaar.
Als de ziekte van Crohn bij jou is vastgesteld, verandert er waarschijnlijk veel voor je. Leven met een chronische darmaandoening is vaak een uitdaging. Gelukkig evolueert de wetenschap snel. De behandeling heeft de laatste 15 jaar een ware revolutie doorgemaakt. Hierdoor kunnen de meeste patiënten vandaag de dag een normaal leven leiden. De verwachting is dat er in de nabije toekomst nieuwe medicijnen beschikbaar komen zodat de levenskwaliteit van patiënten met de ziekte van Crohn verder verbetert.
Wat is de oorzaak?
Ons lichaam beschikt over een verdedigingsmechanisme dat ons beschermt tegen indringers zoals bacteriën en virussen. Dit is het immuunsysteem. De ziekte van Crohn ontstaat omdat ons eigen immuunsysteem zich op een bepaald moment keert tegen de eigen, gezonde cellen (auto-immuunziekte). Hierdoor ontstaat een ontstekingsreactie in het maag-darmkanaal. Ondanks uitgebreid wetenschappelijk onderzoek is de oorzaak van de ziekte nog altijd niet gekend. Vermoedelijk is er een erfelijke aanleg en spelen ook omgevingsfactoren een rol.
- Roken kan de trigger zijn om de ziekte van Crohn te ontwikkelen. Mensen die roken, hebben een ernstiger verloop van de ziekte. Roken vertraagt de genezing en gaat ook gepaard met meer opflakkeringen.
- De ziekte van Crohn is een zogenaamde welvaartsziekte; ze komt vaker voor in Noord-Amerika en Europa. Overmatige hygiëne verstoort mogelijk de immuunrespons en zou kunnen bijdragen aan het ontstaan van de ziekte. Mogelijk spelen ook chemisch additieven in onze voeding een rol.
- Stress kan de ziekte verergeren.
Wat zijn de symptomen?
De symptomen variëren van patiënt tot patiënt en zijn afhankelijk van de plaats in het maag-darmkanaal waar de ontsteking zich bevindt. De meest voorkomende klachten zijn:
- diarree
- bloed in de ontlasting
- buikpijn
- vermoeidheid
- verminderde eetlust
- ongewenst gewichtsverlies
Bij ernstige ontsteking kunnen complicaties optreden, zoals:
- vernauwing (stenose)
Dit kan ontstaan door acute heftige ontsteking op een bepaalde plaats in de darm. Op lange termijn kunnen vernauwingen ontstaan door het ontwikkelen van littekenweefsel. - abces/fistel
Dit ontstaat als de ontsteking zich doorheen de darmwand uitbreidt naar de omgevende weefsels. - Sommige patiënten hebben ook ontstekingsverschijnselen buiten de darm:
- gewrichtsontstekingen: pijnlijke zwellingen in de polsen, knieën, ellebogen en enkels; sommige patiënten hebben ook lage rugpijn (sacro-ileïtis).
- huidafwijkingen: pijnlijke plekken op de onderbenen (erythema nodosum)
- oogontstekingen
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Vaak ervaren patiënten al langere tijd problemen/klachten. De klachten zullen niet altijd even duidelijk zijn. Daarom luistert de arts eerst gewoon naar jouw verhaal. De arts zal je hierbij vragen stellen om een duidelijker beeld van je klachten te krijgen. Indien nodig zal de arts je buik onderzoeken.
Na de raadpleging bij de arts vinden bijkomende onderzoeken plaats:
- bloedonderzoek
- stoelgangonderzoek:
hierbij wordt je fCal-waarde (fecaal calprotectine) bepaald. Dit is een eiwit dat bij ontsteking in de darmen in de stoelgang aangetroffen wordt. - Coloscopie (endoscopie): een onderzoek van je dikke darm
De arts brengt een endoscoop (flexibele camera) in en kan zo via een televisiescherm de binnenkant van je darmkanaal zien.
Eventueel worden ook stukjes weefsel uit de dikke dam (=biopten) genomen, die later onderzocht worden in het labo. - MRI of CT-scan: hierbij wordt de dunne darm onderzocht.
De arts kan zo zien of er bijvoorbeeld perianale fistels aanwezig zijn.
Hoe verloopt de ziekte?
De ziekte is onvoorspelbaar en kent een fluctuerend verloop waarbij goede en slechte periodes elkaar afwisselen. Bij de meeste patiënten kan de ziekte goed onder controle gehouden worden met medicatie waardoor de ontsteking wegtrekt. Op dat moment is de patiënt in remissie en heeft hij weinig klachten. Ondanks behandeling kan de ziekte wel opnieuw opflakkeren (flare-up). De oorzaak hiervan is meestal onduidelijk. Wanneer dit gebeurt, zal de arts de therapie aanpassen zodat de ontsteking opnieuw onderdrukt wordt. Het is daarom belangrijk dat je de voorgeschreven medicatie stipt inneemt en regelmatig op controle komt.
Momenteel is er nog geen genezing mogelijk. De medicatie onderdrukt de ziekte maar neemt ze niet weg. Ook een operatie biedt geen definitieve oplossing.
Hoe wordt de ziekte behandeld?
De behandeling verloopt in 2 fasen:
- Inductiebehandeling: De arts schrijft medicatie voor om de actieve ontsteking zo snel mogelijk te verminderen. Deze fase duurt ongeveer drie maanden.
- Onderhoudsbehandeling: Eens de ontsteking is weggetrokken, krijg je medicatie om te vermijden dat de ziekte opnieuw opflakkert. Deze moet je langdurig innemen. Tot op vandaag is er geen definitieve genezing mogelijk. Soms verliest het medicijn na verloop van tijd zijn efficiëntie en moet je overschakelen naar een ander geneesmiddel.
Het is belangrijk dat je de behandeling continu verderzet, zelfs in periodes zonder klachten. Minder ontsteking betekent immers minder kans op complicaties en een betere levenskwaliteit.
De behandeling met medicatie kan aanleiding geven tot neveneffecten. Regelmatige controle bij je behandeld arts is belangrijk om tijdig problemen op te sporen en de evolutie van de ziekte goed op volgen.
Levensstijl en de ziekte van Crohn
- Voeding
Doordat de ziekte van Crohn zich manifesteert in het maag-darmkanaal vragen veel patiënten zich af of ze een speciaal dieet moeten volgen. Een dieet hoort niet tot de standaard behandeling van de ziekte. Een gezonde en evenwichtige voeding raden we wel aan!
Tijdens de actieve periode van de ziekte kan het wel mogelijk zijn dat je een restenarm dieet volgt. Een diëtiste zal je hierbij indien nodig begeleiden. - Vermoeidheid
Vermoeidheid is één van de veelvoorkomende klachten. Toch is het belangrijk om te blijven bewegen of sporten. Probeer dit te doen op momenten waarop het voor jou mogelijk is.
Het is vooral belangrijk om te luisteren naar je lichaam! - Roken
Het is zeer belangrijk om te stoppen met roken! Bij mensen die roken verloopt de ziekte ernstiger en werkt de medicatie minder goed. Dit vergroot de kans op een flare-up.
Handige informatie
Meer informatie over de ziekte van Crohn vind je op de volgende websites en/of podcast
- Crohn en Colitis Ulcerosa vereniging
016 20 73 12
www.ccv-vzw.be - Blog door en voor lotgenoten
www.wijhebbencrohn.be - Podcast: The gut feeling
Contact
IBD-team
gastro-enterologen:
IBD-verpleegkundigen:
- Lieve Coekaerts en Anneke De Knop
- 052 25 21 75 (IBD-verpleegkundigen)
052 25 26 82 (endoscopie algemeen) - IBD@azsintblasius.be
