Merknamen
Amgevita - Hukyndra - Hulio - Humira - Hyrimoz - Idacio - Imraldi - Yuflyma
Wat is adalimumab en hoe werkt het?
Adalimumab behoort tot de groep van de ‘biologische geneesmiddelen’ (dit zijn geneesmiddelen waarvan de werkzame stof een ‘biologische afkomst’ heeft, ze worden gevormd met behulp van levende organismen). Het is een monoclonaal antilichaam gericht tegen TNF-alfa (Tumor Necrosis Factor alfa). Bij IBD (inflammatoire darmziekten) ontstaat een overdreven ontstekingsreactie in het lichaam (waaronder de darm). Daarbij speelt overactiviteit van TNF-alfa een belangrijke rol. Adalimumab blokkeert de overmatige activiteit van TNF-alfa om zo het ontstekingsproces bij IBD tegen te gaan.
Adalimumab wordt ook gebruikt bij ontstekingsziekten van de gewrichten en de huid.
Terugbetalingsregels
Adalimumab wordt terugbetaald bij zowel de ziekte van Crohn als bij Colitis Ulcerosa in ‘eerste lijn’.
Voorbereiding voor de start
Vóór de start van de behandeling worden enkele onderzoeken uitgevoerd om na te gaan of er geen sluimerende infecties aanwezig zijn: een bloedonderzoek, een huidtest (Mantouxtest voor tuberculose) en een longfoto. Infecties kunnen soms aanwezig zijn in het lichaam zonder dat je hiervan klachten hebt. Adalimumab heeft een invloed op het immuunsysteem waardoor gebruik van deze medicatie ervoor kan zorgen dat de infectie opflakkert.
Attest
Er bestaan terugbetalingsregels waaraan voldaan moet zijn vóór de start van de behandeling. Dit wordt besproken met je behandelende arts. Het attest wordt in orde gebracht door de arts en wordt mee opgevolgd door de IBD-verpleegkundige.
Vaccinaties
Vaccinaties worden vóór de start van en tijdens de behandeling besproken en opgevolgd met je behandelende arts en je huisarts. Het is van groot belang dat er geen levend verzwakte vaccins meer mogen worden toegediend na de start/tijdens de behandeling (bijvoorbeeld vaccin tegen gele koorts en mazelen-bof-rubella).
Algemeen wordt het pneumokokkenvaccin, het jaarlijks covid- en griepvaccin en de 10-jaarlijkse tetanusvaccinatie aanbevolen.
Opstart- en onderhoudsschema van de behandeling
| Inductie | Week 0 | 160mg (4 injecties) Attest bijlage A meegeven + voorschriften |
| Week 2 | 80mg (2 injecties) | |
| Onderhoud | Vanaf week 4 | 40mg (1 injectie) elke 2 weken |
| Nazicht | Week 12 à 14 | Voor Colitis ulcerosa: linker coloscopie Voor ziekte van Crohn: eventueel calprotectine |
Adalimumab wordt altijd via subcutane (onderhuidse) injectie toegediend. Je kan kiezen tussen een spuit of een pen. De IBD-verpleegkundige zal je aanleren hoe je die moet gebruiken. Als je je niet zelf wil injecteren, kunnen we eventueel een familielid inschakelen of thuisverpleging. De spuiten of pennen moet je thuis in de koelkast bewaren (tussen 2 en 8 °C).
De opstartfase (inductie) gebeurt in het ziekenhuis op consult bij de IBD-verpleegkundige; bij de start (week 0) worden 4 injecties (160mg) toegediend. Op week 2 worden 2 injecties (80mg) toegediend. Vanaf week 4 wordt 1 injectie (40mg) elke 2 weken toegediend (dit is de onderhoudsbehandeling). Soms wordt er afgeweken van het ‘standaard’ schema in overleg met je behandelende arts.
Opvolging
Het effect van adalimumab kan vrij snel zichtbaar zijn, doch soms kan het effect pas later zichtbaar worden.
Bij colitis ulcerosa moet er voor de terugbetaling vóór week 14 een linker coloscopie gebeuren; deze moet aantonen dat er verbetering is van de ziekte activiteit ten opzichte van vóór de start.
Opvolging van de ziekteactiviteit kan gebeuren door middel van symptoomopvolging, bloedafname, stoelgangsstaal, beeldvorming (echo/MR/CT) of endoscopie. Hoe en wanneer deze onderzoeken gebeuren hangt af van de situatie en wordt besproken met je behandelende arts.
Als blijkt dat de medicatie goed aanslaat, wordt deze in principe verdergezet. Het onderdrukt de ontsteking en heeft als doel ‘ziekteremissie’ te bekomen en te behouden. Er kan geen definitieve genezing van je ziekte worden bekomen en het stoppen van de medicatie kan een opflakkering veroorzaken.
Wanneer je ziek bent, koorts en/of zona hebt, wordt de toediening soms uitgesteld. Je contacteert in dat geval best altijd de IBD-verpleegkundige!
Mogelijke nevenwerkingen
Zoals bij alle geneesmiddelen, kan ook het gebruik van adalimumab bijwerkingen veroorzaken. Lokale reactie op de injectieplaats is mogelijk (jeuk, roodheid, zwelling of pijn). Allergische reactie is mogelijk (veelal lokaal).
Andere bijwerkingen kunnen ook optreden: droge huid, huiduitslag, gewrichtsklachten, (bovenste luchtweg) infecties, maag- en darmklachten (zoals misselijkheid en braken; eerder van voorbijgaande aard).
Er lijkt tevens een verhoogd risico op infecties te zijn zoals luchtweginfecties.
Contacteer altijd de IBD-verpleegkundige of behandelende arts bij het vermoeden van een allergische reactie of bij tekens van infectie zoals koorts.
Zwangerschap en borstvoeding
Adalimumab lijkt veilig tijdens zwangerschap en borstvoeding.
Bespreek tijdig een eventuele zwangerschapswens met de IBD-verpleegkundige en/of je behandelende arts. Gelieve ons zeker op de hoogte te brengen van een vastgestelde zwangerschap!
In sommige gevallen wordt de behandeling met adalimumab onderbroken aan het einde van de zwangerschap (derde trimester). Indien je adalimumab ook kreeg tijdens het (tweede en) derde trimester van de zwangerschap is het belangrijk dat je dit meldt aan de kinderarts; je baby mag in dat geval de eerste 6 à 12 maanden na de geboorte geen ‘levend vaccin’ krijgen zoals het Rotavirusvaccin.
Contact
IBD-verpleegkundigen
Telefonisch (052 25 21 76) te bereiken op dinsdag, donderdag en vrijdag.
Via secretariaat gastro-enterologie
Via mail
IBD-artsen
