Wat is de nervus occipitalis?
De nervus occipitalis, ook wel achterhoofdzenuw genoemd, bevindt zich op het achterhoofd, net onder de huid. We spreken over de nervus occipitalis major, de grote achterhoofdzenuw en over de nervus occipitalis minor, de kleine achterhoofdzenuw. Deze zenuwen kunnen in sommige gevallen een belangrijke oorzaak van chronische hoofdpijn zijn.
Mogelijke oorzaken van deze hoofdpijn zijn: beschadiging van deze zenuwen (bijvoorbeeld door een ingreep), een verhoogde druk op de plaats waar deze zenuwen ter hoogte van de nekwervels uit het ruggenmerg tevoorschijn komen (bijvoorbeeld bij artrose of reuma). Andere mogelijke oorzaken zijn spanningshoofdpijn of spierpijn van de nekspieren. Er is niet altijd een duidelijke oorzaak aanwezig. Wel is zeker dat pijnprikkels via de zenuwbanen naar de hersenen geleid worden.
Wat is een infiltratie van de nervus occipitalis?
Bij een infiltratie wordt deze zenuw verdoofd met een lokaal verdovingsmiddel met of zonder corticoïden. Na deze proefinfiltratie gaat de arts na of je klachten tijdelijk verminderd zijn.
Wat is een radiofrequente behandeling van de nervus occipitalis?
Hierbij wordt de nervus occipitalis behandeld met een bepaald soort elektrische stroom: dit heet een denervatie of radiofrequente (RF) laesie.
Via een denervatie wordt de pijngeleiding van de nervus occipitalis stilgelegd en kan een langdurige pijnstilling bekomen worden.
Deze behandeling wordt alleen uitgevoerd wanneer je in het verleden al een infiltratie van deze zenuw hebt gehad, waarbij de pijn goed, maar slechts tijdelijk onder controle was.
Hoe zijn de resultaten na een denervatie?
Vaak is er een tijdelijke of gedeeltelijke verbetering van de klachten. Dit effect verschijnt vaak pas na enkele weken en kan maar volledig beoordeeld worden na zes tot acht weken.
Garantie op beterschap kan spijtig genoeg niet gegeven worden: de onderliggende oorzaak (bijvoorbeeld slijtage) wordt door de denervatie immers niet weggenomen. Het is bijgevolg mogelijk dat de denervatie, ondanks een positieve proefbehandeling, onvoldoende beterschap biedt.
Wanneer er wel beterschap is en als de pijn na verloop van tijd terugkomt, kan de denervatie herhaald worden.
Nevenwerkingen en verwikkelingen
Hoewel de techniek en de producten erg veilig zijn, zijn er toch enkele nevenwerkingen en verwikkelingen beschreven:
- Tijdelijke pijn op de insteekplaats is niet ongebruikelijk of verontrustend. De eerste dagen na de infiltratie kan er eveneens tijdelijk napijn optreden in het achterhoofd. Je kan hiervoor pijnstillers innemen.
- De corticoïden (indien toegediend) kunnen enkele nevenwerkingen hebben zoals: (tijdelijke) gewichtstoename, spierzwakte, rood gelaat, ontregeling van het bloedsuikergehalte, effect op het bot (botontkalking/osteoporose). Deze nevenwerkingen treden over het algemeen pas op indien er verschillende infiltraties na elkaar plaatsvinden.
- Na de infiltratie kunnen je bloeddruk en polsslag tijdelijk dalen: dit is te wijten aan de plaatselijke verdoving. Ook tijdelijke duizeligheid is beschreven. Daarom word je na de procedure nog een tijdje geobserveerd.
- Allergische reacties op latex, ontsmetting, of toegediende producten zijn steeds mogelijk. Vermeld steeds aan de verpleegkundige of arts of je gekende allergieën hebt.
- Ernstige verwikkelingen zoals bloedingen, infectie en zenuwbeschadiging zijn mogelijk, maar gelukkig erg zeldzaam.
Hoe verloopt de infiltratie?
- Vooraf krijg je een infuus
- Je ligt meestal in buikligging.
- Het achterhoofd wordt ontsmet en de punctieplaats wordt aangeduid.
- De correcte positie kan worden opgespoord met echografie of met elektrostimulatie. Bij elektrostimulatie wordt na het plaatsen van de naald een kleine elektrische stroom in de naald opgewekt. Je moet dan mondeling aangeven waar en wanneer je deze stroom voelt op het moment dat deze verschijnt. Wanneer je de opgewekte stroom niet of onvoldoende voelt, moet de naald soms herplaatst worden.
- Daarna wordt het pijnstillend mengsel ingespoten. Tijdens de inspuiting kan je druk of pijn gewaarworden in het achterhoofd.
- De behandeling duurt ongeveer 10 minuten. Je wordt daarna nog een tijdje geobserveerd.
- Na toestemming van de pijnarts kan je het ziekenhuis verlaten.
- Zodra de arts nog eens bij jou geweest is, kan je terug naar huis.
Hoe verloopt de denervatie?
- Vooraf krijg je een infuus.
- Je ligt meestal in buikligging.
- Het achterhoofd wordt ontsmet en de punctieplaats wordt aangeduid.
- De correcte positie kan worden opgespoord met echografie of met elektrostimulatie.
- In de naalden wordt een elektrische stroom gestuurd.
- Je geeft mondeling aan (dus niet aanwijzen!) waar en wanneer je deze stroom voelt (een prikkelend gevoel of tintelingen). Wacht niet tot wanneer de stroom maximaal is, maar zeg het van zodra je de prikkeling gewaarwordt. Op deze manier gaan we na hoe ver de naald zich van de zenuw bevindt.
- Wanneer je de opgewekte stroom niet of te laat voelt, moeten de naalden herplaatst worden.
- Vervolgens wordt een ander soort stroom toegediend, dit kan leiden tot spiersamentrekkingen.
- Tot slot worden de zenuwtakjes verdoofd en daarna wordt de eigenlijke behandeling (het opwarmen van de naalden tot 42°C) uitgevoerd.
- Je wordt daarna nog ongeveer 30 minuten geobserveerd.
- Zodra de arts nog eens bij jou geweest is, kan je terug naar huis.
Bijzondere aandachtspunten en voorzorgen
- Houd er rekening mee dat je de dag van de infiltratie geen voertuigen mag besturen of machines mag bedienen. Je moet zeker een begeleider (chauffeur) voorzien. Als dat niet het geval is, zal de behandeling uitgesteld worden.
- Als er een mogelijkheid bestaat dat je zwanger bent, wordt de infiltratie best niet uitgevoerd.
- Het is aangewezen om bepaalde bloedverdunnende geneesmiddelen op voorhand te stoppen. Dit zal tijdens de voorafgaande consultatie besproken worden.
- Indien je een infectie doormaakt (bijvoorbeeld keelontsteking, tandabces, luchtweginfectie, maag- of darminfectie, blaasinfectie, lokale infectie in de regio waar de infiltratie uitgevoerd wordt, behandeling met een antibioticum, …) kan het nodig zijn om de infiltratie uit te stellen.
Na de behandeling
Na de behandeling stuurt de pijnarts een verslag van de procedure door naar je huisarts en eventueel naar de verwijzende arts-specialist.
Moesten er zich na de behandeling problemen voordoen, dan verwittig je best je huisarts. Dat is de aangewezen persoon om je vragen te beantwoorden of je eventueel door te verwijzen.
Praktische info
De behandeling vindt plaats op onze campus in Dendermonde, Kroonveldlaan 50.
- Wij raden je aan om ruim op tijd te komen, 30 minuten vóór het tijdstip van de afspraak.
- Breng steeds je identiteitskaart mee.
- Vermeld vooraf aan de verpleegkundige of arts of bepaalde documenten moeten ingevuld worden (sociaal verlof, brief adviseur, documenten hospitalisatieverzekering, …).
